Araç Kaporası

Türk Borçlar Kanunu iki tür ön ödemeyi ayırır. 177. maddeye göre sözleşme yapılırken verilen para, cayma parası olarak değil sözleşmenin yapıldığının kanıtı olarak verilmiş sayılır; bu bağlanma parası, aksine anlaşma ya da yerel âdet yoksa satış bedelinden düşülür. 178. maddeye göre ise cayma parası açıkça kararlaştırılmışsa taraflardan her biri sözleşmeden cayabilir: parayı veren cayarsa verdiğini bırakır, alan cayarsa aldığının iki katını geri verir.

Kaporanın hangi niteliği taşıdığı bu yüzden yazılı metinde açıkça belirtilmelidir; “kapora” kelimesi tek başına cayma hakkı doğurmaz.

Araç kaporası iade edilir mi?

İkinci el araçta tablo, şekil şartı yüzünden karışıktır. Tescilli araçların satışı yalnız noterde geçerli olarak yapılabildiği için, noterde yapılmamış bir satış anlaşmasına bağlı kaporada Yargıtay kararlarında, sözleşmede cayma parası yazsa bile paranın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre iadesine hükmedildiği görülür. Yani galerinin “cayarsanız kapora yanar” maddesi her zaman koruma sağlamaz; alıcının vazgeçmesiyle gerçek bir zarar doğduysa bunun ayrıca ispatlanması gerekir.

Sıfır araçta kurallar daha nettir. Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’e göre yetkili satıcı sipariş formu düzenlemeden ödeme alamaz; araç yedi gün içinde teslim edilebilir duruma gelene kadar en fazla nihai satış fiyatının %10’u kadar ön ödeme alabilir. Alıcı formun düzenlendiği tarihten itibaren on dört gün içinde gerekçe göstermeden ve cezasız vazgeçebilir, ödemeler on gün içinde iade edilir. Donanım listesinde olmayan özelliklerle kişiselleştirilmiş siparişler ve özel tertibatlı taşıtlar bu cayma hakkının dışındadır.

Kapora ne kadar olur, kaç gün geçerli?

İkinci el araçta kaporanın oranı ve süresi için yasal bir sınır yoktur; tutarı ve geçerlilik süresini taraflar belirler. Sorun çıkmaması için kapora belgesine ya da araç satış sözleşmesine aracın plakası ve şasi numarası, toplam satış bedeli, kapora tutarı, noter satışının en geç hangi tarihte yapılacağı ve iki taraftan biri vazgeçerse ne olacağı yazılmalıdır. Havale açıklamasına da plaka ve “kapora” ibaresi eklenmelidir. Kalan bedelin noterde güvenli ödeme sistemiyle ödeneceği ve kaporanın bu tutardan düşüleceği de belgede yer almalıdır.

Kapora dolandırıcılığına karşı nelere dikkat edilmeli?

Tipik senaryo piyasanın altında fiyatlı bir ilan, “başka alıcı var” baskısı ve aracı görmeden başka bir kişiye ait hesaba kapora istenmesidir. Aracı görmeden ve ruhsat sahibini teyit etmeden ödeme yapmayın; kaporayı yalnız tescil belgesinde adı yazan kişinin hesabına gönderin. Yönetmelik de ilan platformlarını, ilanı yayımlamadan önce aracın ilan verene ya da yakınına ait olduğunu veya sahibinin ilan vereni yetkilendirdiğini doğrulamakla yükümlü tutar. Galeriler için de hangi aracın kime, hangi tarihe kadar ayrıldığını yazılı kayıt altında tutmak, aynı aracın iki ayrı alıcıya sözlenmesinin önüne geçer.