Noter Güvenli Ödeme Sistemi

Sistem, Ticaret Bakanlığı ile Türkiye Noterler Birliği (TNB) arasındaki protokolle kuruldu ve 3 Şubat 2020’de kullanıma açıldı. Bugünkü dayanağı Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik’in 26. maddesidir: ikinci el araç satışında ödemenin bir kısmı ya da tamamı nakit, havale, EFT veya Bakanlığın belirlediği başka bir yöntemle yapılıyorsa bedel, mülkiyet ile paranın eş anlı el değiştirmesini sağlayan bu elektronik sistemden ödenir.

Amaç nakit taşıma riskini, sahte para ihtimalini ve bedelin hiç ödenmemesi gibi uyuşmazlıkları ortadan kaldırmaktır. Satış noterde gerçekleşmezse para satıcıya geçmez; satıcının sisteme girdiği tutar yatırılmamışsa da noter satış işlemini yapamaz.

Kimler için zorunlu?

TNB’nin açıklamasına göre sistem 27 Ağustos 2024’ten itibaren yetki belgeli işletmeler ve bir takvim yılında üçten fazla ikinci el araç satan kişiler için, 27 Eylül 2024’ten itibaren de diğer tüm gerçek ve tüzel kişiler için zorunludur. Yani galeriden araç alırken de, iki birey arasındaki satışta da nakit, havale veya EFT ile ödenen bedel sistemden geçmek zorundadır.

Zorunluluğun sınırları da yönetmelikte yazılı. Bedelin taşıt kredisiyle finanse edilen kısmı sistemin dışında kalır; yalnız kredi dışındaki ödeme için sistem kullanılır. Yönetmelik ayrıca işletmeler arasındaki satışları, finansal kiralama şirketinin aracı kiracıya satışını ve icra dairesi, vergi dairesi gibi resmî kurumların yaptığı satışları kapsamı dışında tutar.

Güvenli ödeme nasıl yapılır?

Alıcı ve satıcı önce sisteme entegre aynı aracı kuruluşu seçer; bu bir banka, ödeme kuruluşu ya da elektronik para kuruluşu olabilir ve iki taraf farklı kuruluşlar üzerinden işlem yapamaz. Satıcı, kuruluşun internet şubesi, mobil uygulaması ya da şubesi üzerinden araç ve tutar bilgisini, alıcının telefon numarasını girerek başvuruyu açar. Sistem alıcının telefonuna bir referans numarası gönderir; alıcı bu numarayla aynı kuruluşta işleme girip tutarı yatırır.

Yatırılan para satış gerçekleşene kadar bloke kalır. Taraflar noterde buluşur, noter tutarın sistemde olduğunu görür, sözleşme imzalanır ve satış onaylandığı anda bedel satıcının hesabına aktarılır. Satıştan vazgeçilirse başvuru iptal edilir ve tutar alıcıya iade edilir. Bankalar genellikle yalnız tarafların kendi adlarına açılmış TL vadesiz hesaplarını kabul eder ve aracın sahibi ile paranın gönderileceği kişinin aynı olmasını şart koşar; bu kural vekaletle araç satışında bedelin vekile değil ruhsat sahibine gitmesini sağlar.

Ücreti ne kadar, kimden kesilir?

Kullanım ücretinin üst sınırını Ticaret Bakanlığı, TNB’nin görüşünü alarak belirler ve tutar yıllara göre değişir; güncel rakamı işlem yapacağınız aracı kuruluştan öğrenmek en doğrusudur. Yönetmeliğe göre bu masraf satıcıya aktarılan bedelden mahsup edilir. TNB’nin uygulama açıklamasına göre alıcı ücreti satış bedeline ekleyerek gönderirse satıcının hesabına tam bedel geçer, eklemezse ücret bedelin içinden kesilir. Bu küçük farkı satıştan önce konuşmak, noterde çıkabilecek tartışmayı önler.

Kapora ve dolandırıcılık riskinde nelere dikkat edilmeli?

Güvenli ödeme, bedeli noterdeki satış anında devretmek için tasarlandı. Günler önce ödenen bir kaporayı satışa kadar emanette tutan bir hizmet değildir; bazı bankalarda tamamlanmayan başvurular ertesi iş gününün sonunda kendiliğinden iptal olur. Kapora verilecekse tutarı, tarihi ve hangi koşulda iade edileceğini yazılı belgeye bağlayın, ödemeyi yalnız ruhsat sahibine ait hesaba yapın ve noterde sisteme girilecek tutarın kalan bedel olduğunu iki tarafla netleştirin.

Sahte bağlantı ve sahte ödeme ekranı riskine karşı başvuruyu yalnız bankanın kendi uygulamasından, internet şubesinden ya da şubesinden başlatın; size mesajla gönderilen bağlantılardan işlem yapmayın. “Para sistemde, noteri beklemeden aracı teslim alabilirsiniz” gibi tekliflere itibar etmeyin: bu sistemde bedel ancak noter satışı onayladığında satıcıya geçer. Noterdeki adımların tamamı noter satışı maddesinde anlatılıyor.