İkinci El Araçta KDV (Özel Matrah)

Uygulamanın dayanağı Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 23. maddesine 2018’de 7104 sayılı Kanunla eklenen (f) bendidir. Bende göre ikinci el motorlu kara taşıtı ticaretiyle uğraşan mükelleflerin, KDV mükellefi olmayanlardan (mükelleflerden istisna kapsamında yapılan alımlar dahil) alıp vasfında esaslı değişiklik yapmadan sattığı araçlarda matrah, alış bedeli düşüldükten sonra kalan tutardır.

Şartlar dört başlıkta toplanır: satıcı ikinci el araç ticareti yapan bir mükellef olmalı, KDV Genel Uygulama Tebliği gereği yetki belgesine sahip olmalı, araç bireyden ya da KDV’siz bir alımla gelmeli ve vasfı esaslı biçimde değiştirilmemiş olmalıdır. Tebliğdeki örneklerde periyodik bakım ya da jant değişimi esaslı değişiklik sayılmazken motor dahil pek çok ana parçanın yenilenmesi esaslı değişiklik kabul edilir; bu durumda KDV satış bedelinin tamamı üzerinden hesaplanır.

FormülÖzel matrah = KDV hariç satış bedeli − Alış bedeli; KDV = Özel matrah × %20 (satış bedeli alış bedelinin altındaysa matrah oluşmaz)

İkinci el araç KDV oranı kaç?

Özel matrahla yapılan satışlarda oran genel orandır. 28 Mart 2022 tarihli ve 5359 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, ikinci el araç ticareti yapanların özel matrah uygulayarak yaptığı teslimlerde genel oranın uygulanacağını hükme bağladı; genel oran da 10 Temmuz 2023’ten bu yana %20’dir. Yani galeri bireyden aldığı aracı sattığında farkın %20’si kadar KDV hesaplar.

Araç galeriye faturayla geldiyse kural değişir. 22 Mart 2019’dan bu yana galeri %1 KDV ile satın aldığı aracı %1 ile, genel oranla satın aldığı aracı genel oranla satar ve bu satışlarda KDV satış bedelinin tamamı üzerinden hesaplanır. Tebliğe göre başka bir galeriden özel matrahla alınan binek otomobilin satışında da bedelin tamamı üzerinden %1 KDV hesaplanır. Şirketlerin elden çıkardığı kullanılmış binek otomobillerde %1 oranının nereden geldiği faturalı araç satışı maddesinde anlatılıyor.

Özel matrah nasıl hesaplanır?

Matrah, KDV hariç satış bedelinden alış bedelinin düşülmesiyle bulunur. Galeriler fiyatı çoğunlukla KDV dahil konuştuğu için önce farkın içindeki KDV’yi ayırmak gerekir. Örneğin bir bireyden 1.000.000 TL’ye alınan araç 1.120.000 TL’ye satılırsa KDV dahil fark 120.000 TL’dir; bunun 100.000 TL’si matrah, 20.000 TL’si KDV olur.

Aynı araç 980.000 TL’ye, yani zararına satılırsa matrah oluşmaz ve KDV hesaplanmaz; satışın faturası yine de düzenlenir. Bedelin emsal bedelin açıkça altında kalması ise vergi idaresinin sorgulayabileceği bir durumdur ve haklı bir gerekçeyle açıklanabilmelidir. Araca yapılan bakım ve onarım faturalarındaki KDV ise genel hükümler çerçevesinde indirim konusu yapılabilir.

Özel matrahlı fatura nasıl kesilir?

Faturada satış bedeli, alış bedeli, ikisi arasındaki fark olan matrah ve bu matraha isabet eden KDV ayrı ayrı gösterilir. Alış bedeli, aracı bireyden alırken yapılan noter satışındaki tutardır; bu yüzden alış ve satış sözleşmelerine gerçek bedellerin yazılması hem KDV hesabını hem de olası bir incelemenin sonucunu doğrudan etkiler. KDV beyannamesinde bu satışlar özel matrah şekline tabi işlemler arasında bildirilir; alış bedeli burada matraha dahil olmayan bedel olarak ayrıca yazılır.

Galeri kârlılığına etkisi

Özel matrah, KDV yükünü yalnız galerinin yarattığı katma değere bağladığı için alım satım marjını doğrudan belirler. Bireyden gelen araçta farkın %20’si KDV olarak ödenirken %1’lik faturayla gelen araçta satış da %1 ile yapılır; bu ayrım aynı fiyat farkının farklı net kâr bırakmasına yol açar. Alım masasında aracın kimden ve hangi belgeyle geldiğini bilmek bu yüzden fiyatlamanın parçasıdır.

Araç bazında alış belgesinin türünü, KDV’yi ve net marjı birlikte izlemek, veriyle yönetilen bir galeride stok ve fiyat kararlarının da temelini oluşturur.