Çekme Belgeli Araç

Çekme belgesi ayrı bir kâğıt değil, üzerine bu şerh işlenmiş araç tescil belgesidir. İşlem araç sahibinin başvurusuyla, muayene aranmadan noterde ya da Emniyet trafik tescil biriminde yapılır; plaka geri alınıp iptal edilir, bilgi Gelir İdaresi Başkanlığı’na bildirilir. Araç sahibi, aracı trafiğe çıkarmayacağını, bildirdiği adreste tutacağını ve başka bir yere taşımak istediğinde bir hafta önce bildirip çekiciyle taşıyacağını yazılı olarak taahhüt eder.

Araçlar iki yoldan çekme belgeli olur. Birincisi gönüllüdür: uzun süre kullanılmayacak bir aracın kaydı kapatılır. İkincisi hasardır ve galericinin asıl karşılaştığı durum budur. SEDDK’nın 2025/12 sayılı Genelgesi’ne göre ağır hasarlı sayılan araç için sigorta şirketi “trafikten çekilmiştir” belgesinin alınmasını sağlar; 1 Temmuz 2026’dan itibaren trafik sigortasında ağır hasarlı araç için bu kaşeli tescil belgesi sunulmadan tazminat ödenmez. Ağır hasar kaydı ile çekme belgesi bu yüzden birbirini izleyen iki adımdır.

Çekme belgesi ile hurda belgesi arasındaki fark

İki belge sık karıştırılır ama sonuçları zıttır. Çekme belgesi geçici bir kapatmadır; araç onarılıp şartları sağladığında yeniden trafiğe çıkabilir. Hurda belgesi ise kesindir: ekonomik ömrünü doldurma, kaza, yanma gibi nedenlerle kullanılamaz hale gelen araç hurdaya çıkarılır, tescil belgesine “Hurdaya Çıkarılmıştır” şerhi işlenir ve hurdaya çıkarılmış araç yeniden tescil edilemez. Pert tartışmalarında tam hasarlı sayılan araçların yolu budur.

Hurda belgeli araç da satılabilir, ama araç olarak değil hurda olarak: şerhli tescil belgesi bu satışta sahiplik belgesi yerine geçer. Kullanılabilir durumdaki motor ve diğer parçalar başka araçlarda kullanılabilir ve kullanıldığı aracın kayıtlarına işlenir. Hurdaya çıkarma için araç üzerinde haciz, rehin ya da tedbir şerhi bulunmaması ve vergi ile ceza borcu olmaması gerekir; binek ve hafif ticari araçlarda ayrıca Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik’teki kayıttan düşme ve bertaraf formu istenir.

Çekme belgeli araç trafiğe nasıl çıkar?

Yeniden trafiğe çıkarma işlemi araç sahibinin başvurusuyla herhangi bir noterde yapılır. Aracın trafikten çekildiği tarihten sonra yapılmış ve hâlâ geçerli bir muayenesi olmalı, araçta değişiklik yapıldıysa belgeleri sunulmalı ve zorunlu trafik sigortası bulunmalıdır. Araca önceki plakası tahsis edilir. Muayenede de bir kolaylık vardır: belgelendirilen çekili süre için muayene gecikme bedeli alınmaz.

Onarım ya da muayene için aracı yola çıkarmanız gerekiyorsa, trafik sigortası yaptırılmış ve harcı ödenmiş araca güzergâha göre en fazla altı gün geçerli C geçici trafik belgesi verilebilir; trafikten çekilmiş araçlar da bu belgeden yararlanabilir. Bunun dışında araç yalnız çekiciyle taşınır.

Yeniden trafiğe çıkışta mevzuatın aradığı şey geçerli bir muayenedir; onarımın nerede ve hangi parçalarla yapıldığı ayrıca belgelenmezse sonraki alıcı bunu bilemez. Onarım faturalarını ve parça listesini aracın dosyasında saklayın; satışta en güçlü dayanağınız bunlar olur.

Çekme belgeli araç nasıl satılır?

Satış yine noterde yapılır. Normal satışta aranan geçerli muayene ve alıcı adına trafik sigortası şartı trafikten çekilmiş araçlarda aranmaz; ancak motorlu taşıtlar vergisi, trafik cezası ve geçiş ücreti borcu bulunmaması ve satışı kısıtlayan bir şerh olmaması gerekir. Alıcı aracı çekme belgeli olarak devralır ve yeniden trafiğe çıkarma işlemlerini kendisi yapar.

Galeri için iki nokta öne çıkar. Birincisi garanti: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, tescil belgesinde trafikten çekme şerhi bulunan araçları ikinci el satışlardaki yasal garantinin dışında tutar. İkincisi fiyat: çekme belgeli bir aracın değeri, onarım, muayene ve yeniden tescil masrafları ile kalıcı hasar kaydının yarattığı değer kaybı düşüldükten sonra kalan tutardır. Teklif bu kalemler tek tek hesaplanmadan verilmemeli, ilanda ve tanıtım kartında hasar kaydı niteliğiyle gösterilmelidir.