Pert Kaydı (Pert Araç)

Sözcük Fransızca perte’ten gelir ve TDK sözlüğünde “değersizleşme, zarar” anlamındadır. Sigorta dilinde “aracın perte çıkması”, onarım yerine tazminat yoluna gidilmesidir: sigorta şirketi aracın hasar tarihindeki değeri üzerinden ödeme yapar, hasarlı araç ya sigortalıda kalır ya da sigorta şirketine bırakılır. Şirkete kalan hasarlı aracın kalıntı değerine sovtaj denir; bu araçlar ihale yoluyla yeniden satışa çıkar.

Pert kaydı, aracın SBM’deki hasar geçmişine işlenir ve araç el değiştirse, plakası değişse bile silinmez. Bu yüzden alım satımda “pert kayıtlı” ibaresi, aracı aynı model ve yaştaki emsallerinden ayrı bir fiyat dünyasına taşır.

Pert kaydı ile ağır hasar kaydı arasındaki fark

SEDDK’nın 1 Temmuz 2025’te yürürlüğe giren 2025/12 sayılı Genelgesi, eskiden tek kelimeyle pert denen durumu ikiye ayırdı. Onarım masrafı (KDV dahil) aracın hasar tarihindeki değerini aşıyor ve eksper aracın onarım kabul etmez hale geldiğini tespit ediyorsa araç tam hasarlıdır. Masraf değerin yüzde 60’ını aşıyor ya da listelenen kritik parçalardan biri zarar görmüşse araç ağır hasarlı sayılır ve onarılabilir kabul edilir. Her iki kararı da levhaya kayıtlı sigorta eksperi verir.

Sonuçları da farklıdır. Tam hasarlı araç hurdaya ayrılır; sigortalıya ya da şirkete bırakıldığında hurda tescil belgesi sunulmadan tazminat ödenmez ve hurdaya çıkarılmış bir araç yeniden tescil edilemez. Ağır hasarlı araçta ise “trafikten çekilmiştir” kaşeli tescil belgesi istenir; araç onarılıp muayeneden geçtikten sonra yeniden trafiğe çıkabilir. Dolayısıyla trafikte dolaşan bir “pert” araç, tanımı gereği hurdaya ayrılmamış, yani onarılabilir sayılmış bir araçtır.

Pert kaydı nasıl sorgulanır?

Sigorta eksperleri tam ya da ağır hasar kararı verdikleri araçları beş iş günü içinde SBM’ye bildirir. SBM bu araçlar için plaka, şasi ve motor numarası, hasar tarihi, eksper raporundaki rayiç değer ve hasar tutarı ile çekme ya da hurda belgesi bilgilerini içeren ayrı listeler tutar. Size açık olan kısım hasar sorgusudur: başkasına ait bir aracı tramer kanallarıyla (5664 SMS, tramer.org.tr, Sigortam360) ücretli, kendi aracınızı e-Devlet’teki SBM hizmetlerinden ücretsiz sorgulayabilirsiniz.

Pert araç ihalesinde nelere dikkat edilir?

Galerilerin ve hasarlı araç alan firmaların pert araçla en sık karşılaştığı yer çevrim içi ihalelerdir. 27 Ağustos 2024 tarihli Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik bu platformlara açık kurallar getirir: ihale en az iki saat önce ilan edilir; ilanda her aracın görseli, şasi ve plaka numarası, kilometresi, boyalı ve değişen parçaları ile satışı ya da devri kısıtlayan bir kayıt bulunup bulunmadığına dair satıcı beyanı yer alır. Satıcı ve platform alıcı sıfatıyla teklif veremez; kesinleşen ihalede kural olarak satıştan vazgeçilemez.

Bu yüzden teklif vermeden önce hesabı sonuna kadar yapın: onarım bütçesi, çekme belgesi ve yeniden tescil masrafları, muayene, olası parça bekleme süresi ve aracın kayıtla birlikte satılacağı fiyat. İhale ekranındaki fotoğraf ve beyan, fiziki incelemenin yerini tutmaz.

Pert kaydı olan araç alınır mı?

Satın almak yasak değildir; mesele neyi aldığınızı bilmektir. Önce statüye bakın: hurda şerhli bir araç trafiğe çıkamaz, yalnız parça değeri taşır. Onarılabilir bir pertte çekme belgesi sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığını, aracın yeniden tescil edilip edilmediğini kontrol edin. Ardından onarımın kapsamını görün: şasi kolları, direkler ya da hava yastıkları gibi kritik parçalarda işlem varsa kapsamlı bir ekspertiz olmadan karar vermeyin.

Galeri açısından pert araç, fiyatı en baştan ayrı bir banda konan üründür. Alım fiyatını hasarsız araçlardan değil, aynı kayda sahip araçlarla yapılan emsal analizinden kurmak gerekir; satış süresi uzun, alıcı kitlesi dardır. Satışta kaydı gizlememek esastır: yetki belgeli işletmeler tanıtım kartında ve ilanda hasar kaydını niteliğiyle göstermek zorundadır ve gizlenen bir pert kaydı sonradan ayıp tartışmasına dönüşür.