Özel Tüketim Vergisi (ÖTV)

ÖTV, 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu ile 1 Ağustos 2002’de yürürlüğe girdi. Otomobiller, motosikletler ve diğer taşıtlar kanuna ekli (II) sayılı listede yer alır. Kayıt ve tescile tabi bu taşıtlarda vergi yalnız ilk iktisapta, yani aracın ilk kez kullanıcıya satışında bir defa alınır; Gelir İdaresi’nin açıklamasıyla vergi uygulandıktan sonraki el değiştirmeler ÖTV’ye tabi değildir.

FormülÖTV = Vergisiz satış bedeli × ÖTV oranı; KDV = (Vergisiz satış bedeli + ÖTV) × KDV oranı

ÖTV nasıl hesaplanır?

Matrah, ÖTV hariç KDV matrahıdır; kabaca aracın vergisiz satış bedeli. Oran; taşıtın türüne, motor silindir hacmine (elektrikli araçlarda motor gücüne) ve vergisiz bedelin girdiği matrah dilimine göre değişir ve Cumhurbaşkanı kararlarıyla sık güncellenir. KDV ise ÖTV dahil tutar üzerinden hesaplanır; bu yüzden ÖTV’deki her değişiklik KDV tutarını da etkiler.

Örneğin vergisiz bedeli 1.000.000 TL olan bir otomobile varsayımsal olarak %80 ÖTV uygulandığında ÖTV 800.000 TL olur; KDV (1.000.000 + 800.000) × %20 = 360.000 TL’dir ve araç 2.160.000 TL’ye satılır. Gerçek oran için aracın girdiği güncel dilime bakmak gerekir.

ÖTV ikinci el fiyatlarını nasıl etkiler?

İkinci el araç ÖTV ödemez ama ÖTV’nin etkisinden kaçamaz. Sıfır fiyatı ikinci el fiyatlamanın referans noktası olduğu için matrah dilimlerinde ya da oranlarda yapılan bir değişiklik, aynı modelin ikinci el rayiç değerini de kaydırır. 6 ay 6.000 km kuralıyla aynı tarihe bağlanan ilan kısıtlaması da ikinci el ilan fiyatının üretici ya da distribütörün güncel tavsiye fiyatını aşmasını yasaklıyor; ÖTV’yi de içeren sıfır liste fiyatı bu nedenle ikinci el ilanları için bir tavan işlevi görüyor. ÖTV düzenlemelerinin gündemde olduğu dönemlerde stok değerlemesini ve fiyat endeksi takibini sıklaştırmak bu yüzden önemlidir.

Engelli araç satışı: kaç yıl sonra ÖTV’siz satılır?

Engelliler belirli şartlarla ÖTV istisnasından yararlanarak araç alabilir. Gelir İdaresi’nin engelliler rehberine göre istisnayla alınan araç, alım tarihinden itibaren beş yıl geçmeden istisnadan yararlanamayan birine satılırsa ÖTV aranır; vergiyi alıcı, ilk alımdaki matrah ve aracın kendi adına tescil edildiği tarihteki oran üzerinden beyan edip öder. Beş yıl dolduktan sonraki satışta ÖTV aranmaz; araç istisnadan yararlanabilecek başka bir engelliye satılırsa da ÖTV istenmez.

Yeni bir araçta istisnadan yararlanmak ise on yılda bir mümkündür; araç ÖTV’si ödenerek erken satılsa bile bu süre kısalmaz. Bu araçların tescil kaydında beş yıl dolmadan ÖTV ödenmeden satışın ve vekaletle devrin yasak olduğuna dair şerh bulunur ve noter böyle bir devirde vergi dairesinin ÖTV ödeme belgesini ister. Galeri açısından anlamı açıktır: alım öncesinde şerhi ve ilk iktisap tarihini kontrol etmeyen, beklemediği bir vergi yüküyle karşılaşabilir.