Operasyonel Kiralama

Araç kiralama şirketinin malı olarak kalır; kiracı şirket aracı kullanır ve her ay aynı tutarı öder. Değer kaybı, ikinci ele satış riski ve bakım organizasyonu kiralama şirketindedir. Bu yüzden operasyonel kiralama “filo kiralama” ve “uzun dönem araç kiralama” adlarıyla da anılır; günlük kiralamadan farkı süresi ve hizmet paketidir. Satın almak mı kiralamak mı sorusu, iki seçeneğin toplam sahip olma maliyeti karşılaştırılarak cevaplanır.

Sektör derneği TOKKDER’in 2025 dördüncü çeyrek raporuna göre Türkiye’de operasyonel kiralama sektörünün araç parkı 2025 sonunda yaklaşık 234 bin adetti. Sözleşmelerin yüzde 53,5’inin vadesi 30 ile 42 ay arasındadır; filonun yüzde 45,6’sı C, yüzde 32,1’i B segmentindedir. Kiralama şirketleri ayrıca müşterinin kendi araçları için filo yönetimi hizmeti de verir.

Operasyonel kiralama ile finansal kiralama (leasing) farkı

Finansal kiralamada amaç finansmandır. 6361 sayılı Kanun’a tabi bu modelde kiralayan, finansal kiralama şirketi ya da kanunda sayılan bankalardır; araç sözleşme boyunca kiralayanın mülkiyetindedir ve süre sonunda kiracıya devredilebilir. Bakım, sigorta ve hasar organizasyonu kiracıdadır. Operasyonel kiralamada ise amaç kullanımdır: Araç süre sonunda kiralama şirketine döner, hizmetler pakete dahildir.

Muhasebe açısından bir not: TFRS 16 Kiralamalar standardını uygulayan şirketler, 1 Ocak 2019’dan bu yana kiracı olarak bu ayrımı yapmadan kiralamaların çoğunu bilançoya kullanım hakkı varlığı ve kira yükümlülüğü olarak alır. Vergide ise binek otomobil gider kısıtlaması geçerlidir: Kira bedelinin 2026 için aylık 46.000 TL’ye (KDV hariç) kadar olan kısmı gider yazılabilir.

Sözleşmede nelere dikkat edilmeli?

Kiracı için avantaj; sermayeyi araca bağlamamak, bütçeyi sabitlemek ve ikinci ele satış riskini devretmektir. Karşılığında sözleşme koşulları belirleyicidir: Yıllık kilometre sınırı ve aşım bedeli, iade sırasında hangi hasarın olağan kabul edileceği, erken fesih bedeli ve pakete neyin dahil olduğu (lastik, ikame araç, yol yardımı). Teklifleri yalnız aylık bedelle değil, bu koşullarla birlikte karşılaştırın.

Galeriler ve ikinci el piyasası için önemi

Operasyonel kiralama filoları ikinci el arzının düzenli bir kaynağıdır. TOKKDER verisine göre sektör 2025’te yaklaşık 67,7 bin araç satın alırken 77,7 bin aracı ikinci ele sattı. Bu araçların bakımı sözleşme gereği düzenli yapıldığı için geçmişi genellikle kayıtlıdır; kiralama şirketleri de aylık bedeli büyük ölçüde aracın rezidüel değerine göre kurar.

Galeri için filo çıkışı araçlar toplu ve öngörülebilir stok demektir. Ama aynı model ve yıldan çok sayıda aracın aynı anda piyasaya çıkması o segmentte fiyatı baskılayabilir. Alımda emsal analizi, kilometre ve hasar kontrolü atlanmamalıdır.