Tramer (Hasar Kaydı)

Galeride “tramer kaydı var mı?” sorusu aslında “sigorta şirketi bu araç için ne zaman, ne kadar ödeme yaptı?” demektir. Sigorta şirketleri ödedikleri hasarları elektronik ortamda merkeze aktarır; plaka ya da şasi numarasıyla yapılan sorguda kaza tarihi, hasar tutarı ve varsa ağır hasar bilgisi listelenir. Piyasada “hasar kaydı” ile “tramer kaydı” aynı anlamda kullanılır.

Kurumun adı zaman içinde değişti. 16 Aralık 2003 tarihli yönetmelikle TRAMER adıyla kuruldu, 2008’de Sigorta Bilgi Merkezi, 2011’de Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi adını aldı. Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği bünyesinde çalışır, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından denetlenir. Ad değişse de sektör kaydı hâlâ “tramer” diye anar.

Tramer kaydı neyi gösterir, neyi göstermez?

SBM’nin hasar bilgisi, 2003’ten bu yana sigorta şirketlerinin yaptığı kasko ve trafik sigortası hasar ödemeleriyle sınırlıdır. Cam hasarı, mini onarım, kişisel eşya ya da far, lastik, jant gibi parçaların çalınması kayda yansımaz. Daha önemlisi, sigorta kullanılmadan cepten yaptırılan onarımlar hiç görünmez. Tramersiz bir araç, kazasız araç demek değildir.

Tutar da tek başına hasarın büyüklüğünü anlatmaz. Aynı darbe, parça fiyatlarının yükseldiği bir yılda çok daha yüksek bir rakam üretir; orijinal parçayla yapılan onarım ile eşdeğer parçalı onarım arasında da fark çıkar. Bu yüzden toplam rakamdan çok kaza tarihlerine, kaç ayrı kayıt olduğuna, ağır hasar işareti bulunup bulunmadığına ve değişen parça dökümüne bakın. Kayıtları sigorta şirketleri girdiği için SBM içerikteki olası hatalardan sorumluluk kabul etmez; şüpheli bir kayıtta ilgili sigorta şirketiyle görüşmek gerekir.

Tramer, ekspertiz raporunun yerine geçmez; ikisi birlikte okunduğunda anlam kazanır. Rapor boyalı ya da değişen parça gösteriyor ama tramer temizse onarım büyük olasılıkla sigorta dışında yapılmıştır. Tramer yüksek ama rapor temizse onarımın nerede ve hangi parçalarla yapıldığını ayrıca sorgulamak gerekir.

Okurken iki ek sorgu işinizi kolaylaştırır. Araç detayındaki son sahiplik süresi, kayıtlı hasarların şimdiki sahibin döneminde mi yoksa daha önce mi oluştuğunu ayırmanızı sağlar. Kaskosuz dönem sorgusu ise aracın kaskosuz trafikte kaldığı aralıkları gösterir; bu aralıklarda aracın kusurlu olduğu bir kazanın onarımı hiçbir sigortaya yansımamış olabilir. Uzun bir kaskosuz dönemin ardından gelen temiz bir tramer, ekspertizde daha dikkatli bakılması gereken bir tablodur.

Tramer sorgulama nasıl yapılır?

Başkasına ait bir aracın kaydını öğrenmenin yolu SBM’nin ücretli kanallarıdır. Turkcell, Türk Telekom ya da Vodafone hattından plakayı yazıp 5664’e gönderdiğinizde hasar geçmişi SMS ile gelir. “DETAY plaka” yazarak marka model, plaka ve il değişiklikleri, son sahiplik süresi ve kaskolu geçen süre gibi araç detaylarını; “PARCA plaka gg/aa/yyyy” yazarak o kazanın eksper raporundaki değişen parçaları öğrenebilirsiniz. Komutların güncel biçimi SBM’nin SMS sorgulama sayfasında yer alır.

Web’de iki seçenek var. Üyelik istemeyen tramer.org.tr üzerinden hasar, araç detayı, değişen parça ve kaskosuz dönem sorguları tek tek yapılır; Tramer360 raporu bunları bir arada sunar. Üyelikle çalışan Sigortam360 ise satın alınan sorgu adedi kadar işlem yapmanıza ve eski sorgularınıza ücretsiz dönmenize izin verir. Günde çok sayıda aracı değerlendiren bir galeri ya da alım firması için ikinci yol daha düzenlidir; sorgu sonucu, araç geçmişi sorgulama dosyasının ilk sayfası olur.

Hasar kaydı e-Devlet’ten sorgulanır mı?

e-Devlet’te SBM’nin “Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama”, “Kasko Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama” ve “Trafik ve Kasko Eksper Raporları Sorgulama” hizmetleri ücretsizdir. Ancak kimlik doğrulamasıyla çalışır ve giriş yapan kişinin kendi poliçelerine bağlı kayıtları gösterir; şirket araçları için tüzel kişi sürümleri vardır. Almayı düşündüğünüz bir aracın kaydını e-Devlet’ten göremezsiniz: satıcıdan kendi ekranını göstermesini isteyebilir ya da ücretli SBM sorgusu yapabilirsiniz.

Galeriler ve alım firmaları için önemi

Alım tarafında tramer sorgusu, satıcının beyanını doğrulayan ilk filtredir ve fiyat konuşmasından önce yapılmalıdır. Satış tarafında ise bir yükümlülüktür: Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik, yetki belgeli işletmelerin satıştaki araçların tanıtım kartında ve ilanlarında hasar kaydını niteliğiyle birlikte göstermesini ister. Yalnız rakamı yazmak yetmez; ağır hasar mı, tek kalemlik bir tampon onarımı mı olduğunu açık yazmak hem müşterinin güvenini hem de sonradan çıkabilecek bir ayıp tartışmasında konumunuzu korur.