Stok Devir Hızı

İngilizcede inventory turnover denir. Galeri için anlamı nettir: araca bağlanan paranın yılda kaç kez nakde dönüp yeniden araca dönüştüğü. Devir hızı yüksek galeri aynı sermayeyle daha çok satış yapar; düşük devir ise paranın satılmayan araçlarda kilitlendiğini, her bekleyen günün değer kaybı ve finansman maliyeti olarak geri döndüğünü gösterir.

FormülStok devir hızı = Dönemde satılan araç sayısı ÷ Ortalama stok adedi; Ortalama bekleme süresi (gün) = Dönemdeki gün sayısı ÷ Stok devir hızı

Stok devir hızı nasıl hesaplanır?

Galeride en pratik yöntem adet üzerinden hesaptır: dönemde satılan araç sayısı, aynı dönemdeki ortalama stok adedine bölünür. Ortalama stok için dönem başı ve dönem sonu stoğunun ortalaması alınabilir; ay sonu sayımlarının ortalaması ise daha doğru sonuç verir. Muhasebede kullanılan maliyet yöntemi aynı mantıkla çalışır: satılan araçların maliyeti, ortalama stok maliyetine bölünür.

Örneğin bir galeri bir yılda 120 araç satmış ve stokta ortalama 20 araç tutmuş olsun. Stok devir hızı 120 ÷ 20 = 6’dır. Bunu güne çevirmek için 365 gün devir hızına bölünür: araçlar stokta ortalama yaklaşık 61 gün kalmıştır. Aynı galeri ortalama bekleme süresini 45 güne indirirse, aynı 20 araçlık stokla yılda yaklaşık 160 satış yapabilir.

Hesapta tutarlılık önemlidir. Konsinye araçlar sermaye bağlamadığı için ayrı izlenmeli, başka işletmelere toptan satılan araçlar perakende satışlardan ayrılmalı, takasla gelen araç ise galeriye girdiği gün stoğa yazılmalıdır. Tek ayın verisi mevsim etkisiyle yanıltabileceğinden yıllık ya da en az üç aylık dönemle çalışmak daha sağlıklı sonuç verir.

Stok devir hızı kaç olmalı?

Herkes için geçerli bir doğru sayı yoktur. Hızlı al-sat yapan, yaygın modellere odaklanan bir galeriyle az sayıda üst segment araç tutan bir galerinin devir hızı doğal olarak farklıdır. Anlamlı karşılaştırma, galerinin kendi geçmişiyle ve aynı segmentteki araçlarla yapılır.

Devir hızını tek başına okumak yanıltır. Fiyatı piyasanın altına çekerek yükseltilen devir, alım-satım marjını eritir. Bu yüzden ikisini birleştiren bir ölçüye bakmak gerekir: yıllık brüt kârın ortalama stok maliyetine oranı, stoğa yatırılan her liranın yılda ne kadar brüt kâr ürettiğini gösterir. Segment bazında yapılan daha derin bir stok analizi, hangi araç grubunun sermayeyi hızlı ve kârlı döndürdüğünü ortaya koyar.

Stok devir hızı ve nakit akışı

Nakit akışı, işletmeye belirli bir dönemde giren ve çıkan paranın dengesidir. Galeride çıkış tarafında araç alımları, hazırlık ve işletme giderleri, giriş tarafında satış tahsilatları vardır. Kâğıt üzerinde kârlı görünen bir galeri, parası satılmayan araçlara bağlıysa yeni fırsatı değerlendiremez, hatta giderlerini karşılamakta zorlanır.

Stok devir hızı, nakit akışının galerideki en güçlü belirleyicisidir. Araçlar ne kadar hızlı nakde dönerse alım için o kadar az dış kaynağa ihtiyaç duyulur. Stok yaşı uzayan araçlar akışı tıkar; alımlar stok finansmanıyla yapılıyorsa her bekleme günü ayrıca faiz olarak yazılır.